Binnacle

Al deze bijzondere vissen, die onder water lijken te vliegen in plaats van te zwemmen, worden door de wetenschappelijke gemeenschap geclassificeerd binnen de familie Mobulidae, beter bekend als manta's en mobula's. Deze familie omvat in totaal negen soorten mobula's en twee soorten manta's. Manta's zijn misschien wel de bekendste, mogelijk vanwege hun brede verspreiding en het gemak waarmee ze te observeren zijn op typische duikplekken; mobula's zijn gevarieerder, maar worden minder vaak gezien vanwege hun pelagische gewoonten. Weten waar je ze kunt vinden en hoe je ze kunt identificeren, garandeert echter spannende duiken. We bespreken ze hieronder allemaal.

ID kaart

Duikers horen vaak over waarnemingen van witpuntrifhaaien, luipaardhaaien, tijgerhaaien of oceanische witpunthaaien, maar als het om manta's en mobula's gaat, is de gebruikelijke aanpak simpelweg: "We hebben een manta gezien..." Door meer over deze soorten te leren, verrijken we onze duiken. Om te beginnen moeten we onderscheid maken tussen manta's en mobula's, wat vrij eenvoudig is, aangezien manta's hun mond aan de voorkant van hun kop hebben, terwijl de mond van mobula's zich aan de onderkant van hun kop bevindt. Dit is voldoende als uitgangspunt, maar we zullen nu proberen wat specifieker te zijn.

Tot deze kleine familie behoort het geslacht van de mantaroggen. Zoals ik al eerder zei, bestaan ​​er slechts twee soorten: de oceanische manta (Manta birostris) en de rifmanta (Manta alfredi).

Oceanische Mantarog – Dit is de grootste van alle manta's, met een spanwijdte tot wel 7 meter. Zijn verspreidingsgebied is circumtropisch, maar dit type manta wordt minder vaak gezien omdat hij voornamelijk in oceanische wateren of in de buurt van eilanden voorkomt. Van bovenaf gezien is hij gemakkelijk te herkennen aan de uitstulping aan de basis van zijn staart, net achter de rugvin, en de twee lichtgekleurde vlekken op zijn kop die een zwarte "T" vormen. Van onderaf gezien – wat vaker voorkomt tijdens het duiken – heeft hij geen zwarte vlekken, of als ze er wel zijn, zijn ze geclusterd op de buik. De randen van de borstvinnen hebben een donkere, diffuse uitstraling. Er kunnen ook varianten voorkomen met een bijna volledig zwarte onderkant.

RIFMANTA – Ook te vinden in de tropen, kan hij meer dan 4 meter lang worden. Dit is de manta die duikers het vaakst zien, omdat zijn leefgebied wordt geassocieerd met de warme wateren van koraalriffen. Hij is te herkennen aan de afwezigheid van een uitstulping achter de rugvin en omdat de kopmarkeringen – die hij mogelijk niet heeft – minder scherp zijn en een "Y"-vorm hebben. Hoewel er een bijna volledig zwarte variant bestaat, is de onderkant meestal volledig wit met zwarte vlekken tussen de kieuwspleten, op de buik en langs de randen van de borstvinnen.

De identificatie is iets ingewikkelder bij het geslacht Mobula. Om te beginnen hebben we negen soorten:

• Mobula eregoodootenkee
• Mobula hypostoma
• Mobula japonica
• Mobula kuhlii
• Mobula mobiel
• Mobula Munkiana
• Mobula rochevrunei
• Mobula tarapacana
• Mobula thurstoni

Drie hiervan worden niet vaak gezien in de onderwaterwereld waar duikers actief zijn; zelfs de Mobula Mobular – afkomstig uit de Middellandse Zee – wordt zelden gezien door degenen onder ons die de wateren van de Levant frequenteren. Daarom zullen we ons concentreren op de andere zes:

M. EREGOODOOTENKEE – Dit is een van de kleinste exemplaren, met een spanwijdte van minder dan een meter. Hij komt meestal voor in kustwateren in de Indische Oceaan, maar vooral in de Indo-Pacifische Oceaan. Hij heeft een korte staart, maar een lange nek en kopvinnen. Zijn mantel is bruin en zijn onderkant wit, met opvallende donkere vlekken op het midden van de voorrand van de borstvinnen. 

M. JAPANICA – Hij komt voor in vrijwel alle oceanen ter wereld, inclusief tropische gebieden. Hij kan meer dan 3 meter groot worden en is te herkennen aan de witte punt van zijn rugvin, de donkere band op zijn kop en de lange staart, veel breder dan de breedte van het dier zelf, met aan de basis een stekel.

M. KUHLII – Een klein dier, zelden breder dan een meter, dat alleen voorkomt in de Indische Oceaan en het centrale deel van de oostelijke Stille Oceaan. Korte staart-, nek- en kopvinnen, met een witte punt op de rugvin, maar niet altijd. Witte onderkant, hoewel soms met schaduw aan de randen.  

M. MUNKIANA – Hij wordt zelden groter dan een meter, heeft een donkerbruine vacht en heldere ogen. Zijn nek is middellang en zijn staart is korter dan de breedte van het dier. Hij vormt groepen, soms wel honderden exemplaren, en zijn verspreidingsgebied is beperkt tot de continentale Pacifische kust van Noord- en Zuid-Amerika, van Baja California tot Peru.

M. TARAPACANA – Een soort die wijdverspreid is in tropische en subtropische gebieden. Het is een zeedier, opvallend door zijn olijfgroene mantel en lange nek. Hij wordt doorgaans langer dan 2 meter en bereikt een spanwijdte van maximaal 3 meter. De onderkant is wit met een grijsachtige tint aan het achterste uiteinde van de borstvinnen, die eindigen in een kenmerkende halvemaanvorm.

M. THURSTONI – Oorspronkelijk afkomstig uit tropische wateren, is het een niet erg grote mobula (maximaal 2 meter), zijn witte punt op de rugvin en zijn lange staart doen denken aan de M. Japonica, maar zijn korte nek, eveneens korte kopvinnen, afwezigheid van een stekel en de dubbele kromming van de punt van de borstvinnen maken hem onmiskenbaar.

LOCATIE

Een manta van een mobula kunnen onderscheiden, of weten wie wie is in dit universum van myliobatoïden, is geweldig, maar wat elke duiker waarschijnlijk het liefst wil, is deze dieren in hun natuurlijke habitat zien. Om dit te bereiken, moeten we de beste plekken kennen waar ontmoetingen met deze majestueuze vissen alledaags zijn. Met dat in gedachten bespreken we enkele van de beste bestemmingen.

De Malediven – zonder twijfel de beroemdste plek om rifmanta's te zien. De bescherming van de zeebodem, en vooral van de manta's zelf, heeft ervoor gezorgd dat ze zo goed gedijen en hun populatie is momenteel de grootste ter wereld. Ze zijn het hele jaar door te zien bij talloze, zeer lokale schoonmaakstations; ze worden ook vaak 's nachts gezien, aangetrokken door de lichten van boten en het plankton dat ze verzamelen. De bekendste plek – waar de manta's komen om te foerageren – is echter Hanifaru Lagoon (Baa Atoll), voornamelijk tussen juli en oktober.

Socorro – De Revillagigedo-archipel is een van de beste bestemmingen ter wereld om te duiken met grote zeedieren, maar van allemaal is de oceanische manta de soort die deze afgelegen uithoek van de Mexicaanse Stille Oceaan het meest beroemd heeft gemaakt. Tijdens al onze duiken, maar vooral in San Benedicto, zullen we verrast worden door het bezoek van deze reuzen. Ze komen niet om te eten of om zich te ontdoen van parasieten; ze komen gewoon om ons te zien. De nieuwsgierigheid van deze grote manta's zal ertoe leiden dat ze ons de hele duik vergezellen.

Santa Maria – Dit kleine eilandje op de Azoren is zonder twijfel dé bestemming bij uitstek voor het duiken met mobula's, met name de tarapacana mobula. Van half juni tot eind oktober verzamelen tientallen van deze wezens zich in de oceaan rond een diep rif, Ambrosio genaamd. Hele scholen komen bijna tot aan de oppervlakte, aangetrokken door hun nieuwsgierigheid naar duikers; een uniek gedrag dat garant staat voor werkelijk unieke en spannende momenten.

Kona – Op Hawaï, op het grootste eiland en het eiland waaraan de archipel zijn naam ontleent, ligt de Kona-kust. Deze vulkanische zeebodem vormt de top van 's werelds hoogste berg – zelfs hoger dan de Mount Everest – die oprijst uit de diepste diepten. De wateren herbergen talloze pelagische en rifsoorten. Hoewel je tijdens elke duik mantaroggen kunt tegenkomen, is de specialiteit hier het nachtduiken met mantaroggen. Onderwaterschijnwerpers trekken een ongelooflijke hoeveelheid plankton aan, wat hen aantrekt. Je zult voornamelijk rifmantaroggen zien, die hun klassieke acrobatische toeren uithalen terwijl ze zich voeden; een duik vol non-stop activiteit en onvergetelijke ontmoetingen.

La Paz – Dit is dé duikbestemming bij uitstek in Baja California: walvishaaien, zeeleeuwen, hamerhaaien en natuurlijk mobula's. In de wateren kun je vier soorten tegenkomen: japanica, munkiana, tarapacana en thursoni. De mobula's staan ​​bekend om hun "vluchten", aangezien de lokale bevolking ze vaak ziet springen en met hun vinnen uit het water zien flapperen. Ze kunnen grote scholen vormen die een groot gebied bestrijken, vooral in mei en juli. 's Nachts, aangetrokken door het licht, is het heel gebruikelijk om tientallen munkiana's te zien. Overdag zijn de thursoni's het meest frequent.

Komodo – Dit is een andere toplocatie voor koraalrifduiken. De wateren van de nationale parken Komodo en Rinca (Indonesië) herbergen allerlei soorten zeeleven, van kleine naaktslakken tot rifhaaien, jackfish en manta's. We zien rifhaaien het vaakst, omdat cruises meestal duiken plannen op verschillende plekken waar ze komen om hun spullen op te ruimen of te eten. Het zijn schuwe dieren, dus ons gedrag mag ze niet afschrikken; we moeten ze gewoon naar ons toe laten komen.

Yap – Dankzij de Grote Planktonbloei (de grootste in de Stille Oceaan) die zich vormt rond dit kleine Micronesische staatje, is Yap al tientallen jaren een hotspot voor wie op zoek is naar een ontmoeting met rifmanta's. Ze voeden zich in de open oceaan, maar komen dagelijks naar de poetsstations midden in de kanalen, waar je een hele duik kunt doorbrengen omringd door verschillende grote exemplaren.

Raja Ampat – Deze regio van Indonesië staat bekend om zijn rijke riffen, de hoogste concentratie zeedieren ter wereld… en ook om zijn mantaroggen. Een paar kilometer ten westen van Kri Island ligt een werkelijk fascinerend "Manta Point". Als de stroming zwak of afwezig is, komen de mantaroggen voornamelijk om zich te ontdoen van parasieten, en als de stroming sterk is, komen ze om te eten. In beide gevallen zul je een groot aantal rifmantaroggen zien, maar met het unieke kenmerk dat de meeste van de zwarte variëteit zijn.

Tofo – Voor de kust van Mozambique is deze afgelegen plek het hele jaar door een verzamelplaats voor rifmanta's. De hoge concentratie voedingsstoffen in het Kanaal van Mozambique trekt een groot aantal pelagische soorten aan, waaronder walvishaaien en manta's. Omdat hun voedingsgewoonten hen naar open water leiden, worden ze meestal waargenomen bij schoonmaakstations waar ze van parasieten worden ontdaan. Een beetje geduld en zo stil mogelijk blijven staan, garandeert een fantastische duik.

Dit zijn slechts enkele van de topbestemmingen, maar we moeten er nog veel meer overslaan: Bali, de Andamanen, Layang Layang, Sangalaki, Tubbataha, Malpelo, Soedan, Myanmar, Coiba, Thailand, Cocoseilanden, Palau, de Salomonseilanden, Papoea-Nieuw-Guinea, de Galapagoseilanden… Duiken met deze dieren levert ons werkelijk adembenemende ervaringen op, maar we helpen ze ook. Recreatief duiken is op veel van deze bestemmingen al een belangrijkere bron van inkomsten dan vissen; een levende manta of mobula kan meer geld opleveren dan een dode. Samen kunnen we ervoor zorgen dat ze de oceanen van planeet Aarde blijven bewonen.